Το πρώτο καρβέλι της Λένης… (Διήγημα)

            …Άνοιξη 1957, χωριό στον Παρνασσό

Η Νύφη

Η Λένη ήταν 18 χρονών. Δεκαοχτώ χρονών και νύφη. Τον Στέλιο τον παντρεύτηκε τον Φλεβάρη. Χιόνια στο χωριό. Γάμος φτωχικός, με τρεις καλεσμένους και μια κότα σούπα. Αλλά γάμος...

Τον Μάρτη έμεινε έγκυος στον Γιωργάκη. Και τον Απρίλη, η πεθερά της, η κυρα-Βασιλική, της είπε: «Αύριο θα ζυμώσεις. Καιρός να μάθεις.»

Η Λένη πάγωσε. Ήξερε να μαγειρεύει. Ήξερε να πλένει. Αλλά ψωμί; Ψωμί έψηνε η μάνα της. Αυτή μόνο κοίταζε.

Η Νύχτα του Προζυμιού

Βράδυ. Η πεθερά της έφερε ένα πήλινο. Μέσα, το προζύμι. «Της μάνας μου», είπε. «Της γιαγιάς μου. Της προγιαγιάς μου. Τώρα δικό σου.»

Η Λένη το κοίταξε. Μια μάζα ζωντανή, που ανέπνεε. «Και αν το χαλάσω;»

«Δεν χαλάει αν το αγαπάς», είπε η γριά. «Θέλει ζέστη. Θέλει λόγο καλό. Θέλει να του μιλάς.»

Εκείνη τη νύχτα, η Λένη δεν κοιμήθηκε. Καθόταν δίπλα στο προζύμι. Το σκέπασε με καθαρή πετσέτα. Του ψιθύρισε: «Μην ντραπείς. Είμαι νέα, αλλά θα μάθω. Για τον Στέλιο. Για το παιδί που έρχεται.»

Το Ξύπνημα

Τέσσερις το πρωί. Η πεθερά άναψε τον φούρνο έξω στην αυλή. Ξυλόφουρνος. Τον είχε χτίσει ο πεθερός της το 1920.

«Έλα», της είπε. «Να ζυμώσουμε.»

Αλεύρι σιτάρι. Νερό χλιαρό. Αλάτι. Και το προζύμι. Η Λένη έβαλε τα χέρια μέσα. Κρύα. Έτρεμαν.

«Σφιχτά», είπε η γριά. «Το ψωμί θέλει χέρια δυνατά. Δεν είναι παιχνίδι. Είναι σπίτι.»

Ζύμωνε. Μια ώρα. Δύο ώρες. Τα χέρια της πονέσαν. Τα μπράτσα της έκαψαν. Ο ιδρώτας έτρεχε στο μέτωπο.

«Αυτό είναι;» ρώτησε.

«Αυτό είναι», είπε η πεθερά. «Ο γάμος είναι αυτό. Το παιδί είναι αυτό. Η ζωή είναι αυτό. Να ζυμώνεις και να πονάς και να μην σταματάς.»

Ο Φόβος

Πλάσανε τα καρβέλια. Τρία βγήκαν. Η Λένη τα χάραξε με σταυρό. «Για να φουσκώσει», είπε η γριά. «Και για να έχει ευλογία.»

Μπήκαν στον φούρνο. Η Λένη στάθηκε απ’ έξω. Κοίταζε την πόρτα του φούρνου. «Και αν δεν γίνουν; Και αν καούν; Και αν μείνουν άψητα; Τι θα πει ο Στέλιος; Τι θα πει το χωριό; Νύφη που δεν ξέρει να ψήσει ψωμί;»

Η πεθερά κάθισε δίπλα της. «Όλες φοβηθήκαμε στο πρώτο. Κι εγώ. Κι η μάνα μου. Κι η γιαγιά μου. Αλλά το ψωμί συγχωρεί. Αν βάλεις την ψυχή σου, συγχωρεί.»

Η Μυρωδιά

Πέρασε μισή ώρα. Από τις χαραμάδες του φούρνου βγήκε κάτι. Μια μυρωδιά. Γλυκιά. Ζεστή. Γνώριμη.

Η μυρωδιά του σπιτιού.

Η Λένη έκλεισε τα μάτια. Θυμήθηκε τη μάνα της. Θυμήθηκε τη γιαγιά της. Θυμήθηκε όλες τις γυναίκες που στάθηκαν μπροστά σε έναν φούρνο και φοβήθηκαν.

Και κατάλαβε: Δεν ήταν μόνη. Ποτέ δεν ήταν μόνη.

Το Πρώτο Καρβέλι

Άνοιξαν τον φούρνο. Η Λένη τράβηξε το πρώτο καρβέλι με το φτυάρι. Ήταν χρυσαφένιο. Φουσκωμένο. Ροδοκοκκινισμένο. Έτριζε. Άχνιζε.

Το ακούμπησε στο ξύλο. Το σταύρωσε. Το έκοψε. Η ψίχα άσπρη, τρυπητή. Μύριζε ουρανό.

Η πεθερά έκοψε μια γωνιά. Την έδωσε στη Λένη. «Φάε. Το πρώτο είναι δικό σου.»

Η Λένη το έβαλε στο στόμα. Ζεστό. Γλυκό. Αλάτι και ιδρώτας και προζύμι εκατό χρονών.

Δάκρυσε. «Πέτυχε;»

Η κυρα-Βασιλική χαμογέλασε πρώτη φορά. «Πέτυχε. Τώρα είσαι γυναίκα του σπιτιού. Τώρα είσαι μάνα. Τώρα είσαι Λένη του Στέλιου.»

Ο Στέλιος

Το μεσημέρι γύρισε ο Στέλιος από το χωράφι. Πεινασμένος. Λερωμένος.

Η Λένη του έβαλε μπροστά το καρβέλι. Ολόκληρο. Ζεστό ακόμα.

Εκείνος έκοψε με το χέρι. Το μύρισε. Το έφαγε. Δεν μίλησε. Έφαγε τρεις φέτες.

Μετά σηκώθηκε. Την κοίταξε. «Από αύριο», είπε, «θα τρώω μόνο το δικό σου ψωμί.»

Και την φίλησε στο μέτωπο. Πρώτη φορά μπροστά στην μάνα του.

Το Προζύμι

Το βράδυ, η Λένη κράτησε λίγο προζύμι από το δικό της ζυμάρι. Το έβαλε στο πήλινο. Το σκέπασε.

Για το επόμενο είπε. «Και για το μεθεπόμενο. Και για όταν θα ζυμώνει η κόρη μου. Και η εγγονή μου. Και η δισέγγονη.»

Η κυρα-Βασιλική την άκουσε από την κάμαρα. Και χαμογέλασε. Γιατί κατάλαβε: Η αλυσίδα δεν έσπασε. Συνεχίστηκε.

Ογδόντα Εφτά Χρόνια Μετά

Η κυρα- Λένη, 87 χρονών πια, ζύμωνε ακόμα με το ίδιο προζύμι. Του 1957. Της μάνας της πεθεράς της. Της γιαγιάς της προγιαγιάς.

Και κάθε φορά που έβγαζε το καρβέλι από τον φούρνο, ψιθύριζε: Πέτυχε. Τώρα είμαι γυναίκα του σπιτιού

Και ο Παρνασσός απ’ έξω, μύριζε. Και ήξερε.

Εδώ υπάρχει σπίτι.

Εδώ υπάρχει Λένη.

Εδώ υπάρχει ψωμί.

Γιατί το ψωμί δεν είναι φαγητό.

Είναι όρκος. Είναι γάμος Είναι παιδί

 

Πηγή: Διαδίκτυο

 

             Επιμέλεια Ανάρτησης: Αλέκος Ι. Βαλάσκας